Liệu rồi ra một món ăn được xem là đặc sản của xứ Nghệ có còn tỏa mùi thơm ngùn ngụt trong các bữa ăn gia đình, nhà hàng quán xá nữa hay không?
Một đầu được bịt kín, đầu kia đục thông rồi gắn chiếc tơi hình phễu mà lươn có thể chui vào dễ dàng nhưng chẳng thể thoát ra. Dăm năm trở lại đây, món lươn đồng trở thành đặc sản tại các nhà hàng, quán nhậu, có khi lên đến vài ba trăm ngàn/kg mà cũng không có để thương nhân đến lấy.
Cả buổi chiều chúng tôi vật lộn làm mồi, phết thức ăn vào tơi cho vào trúm mệt đứt hơi. Đặt trúm không phải ai cũng làm được mà phải học hỏi qua một thời kì mới rành nghề. Đi ngoài đường, hễ thấy quán nào treo bảng hiệu “đặc sản lươn xứ Nghệ” là biết ngay chủ quán ấy là người Nghệ An. Vì vậy nếu có dịp về Nghệ An, du khách thập phương thường ghé các nhà hàng, quán xá ăn các món chế biến từ lươn, đặc biệt có hai món được nhiều người thích nhất đó là cháo và súp lươn.
Nhưng giờ móc túi ghê lắm, mình lơ đãng một tí là có kẻ đến dốc mất lươn, mất gạo của vợ con” - Loan phân vua.
Nghề đánh lươn đêm tuy nặng nhọc, cực nhọc nhưng đem lại thu nhập cho bao gia đình. “Anh em chúng tôi đi đánh lươn, bẫy được con lớn thì lấy còn bé thả lại ruộng đồng, làm thế để sau này còn có cái mưu sinh.
Công cụ bẫy lươn rất đơn giản Sau khi xem xét một vòng kỹ lưỡng, Loan ra hiệu cho người bạn tháo bó trúm xuống. Nhưng những năm gần đây, trên các cánh đồng này không chỉ tôm cá mà loài lươn cũng dần biến mất, nguy cơ những thợ đánh lươn cũng thất nghề.
Những năm gần đây, lươn đồng được tiêu thụ nhiều nên giá cả đã tăng cao. Để cung đủ cầu, nhiều nhà nông đã học mô hình nuôi lươn trong ao, hồ, đầm, có nhà xây bể để nuôi. Để bớt cảm giác trống vắng, se lạnh, Loan lôi điếu thuốc lào ra rít một hơi dài như phá vỡ cả màn đêm.
Nhìn tôi mồ hôi nhễ nhại, Loan mỉm cười pha trò: “Trông đơn giản vậy thôi chứ bắt được con lươn bán lấy tiền đong gạo nuôi vợ con không phải đơn giản đâu. Đào chừng nửa tiếng, chúng tôi bắt được nửa ký cua, giun, đủ mồi dùng cho một đêm. Những cánh đồng lúa màu mỡ, giàu phù sa ở các huyện Diễn Châu, Yên Thành, Quỳnh Lưu
“Ngày trước khi con lươn chưa có ví bây chừ thì chẳng cần phải canh giữ làm gì, đặt trúm xong ai về nhà nấy ngủ, sáng mai ra đổ. Thế nhưng con lươn đồng ngày càng hiếm, khiến những người dân cày đôn hậu, chất phác suốt cuộc thế gắn bó với nghề săn bắt loài thủy sản này cũng trăn trở, lo âu. “SÁT THỦ” LƯƠN ĐỒNG 13 giờ chiều, Trần Văn Loan (ngụ thôn 13, xã Quỳnh Trang, Quỳnh Lưu, Nghệ An) kéo chúng tôi ra thửa vườn sau nhà hì hục đào giun, bắt cua chuẩn bị mồi chập tối đi đánh lươn đồng.
(CATP) Hoàng hôn dần tắt, những ngôi nhà trong làng thưa thớt lên đèn cũng là lúc đội quân làm nghề “ăn sương, ngủ đồng” lục tục kéo nhau đi. Lươn nhiều đến nỗi chỉ bắt loại lớn hơn chân cái, còn nhỏ thì thả lại xuống đồng. NGUY CƠ TẬN DIỆT Thịt lươn chứa nhiều loại vitamin và chất khoáng như vitamin A, B1, B6 hay chất sắt, natri, kali, calci.
Và cũng chính từ loài đặc sản này, nhiều gia đình đã làm giàu nhanh chóng.
Những cây lúa nặng trĩu hạt vàng, đong đưa trước gió, phía dưới tôm cá búng lách tách. Chiếc lều dựng tạm che sương gió chỉ đủ cho một người nằm nên cứ người này thức canh phòng trúm thì người kia ngủ, thay phiên nhau cho tới sáng. Tuy nhiên thời gian gần đây, cùng với việc sử dụng thuốc trừ sâu vô tội vạ thì một số người dùng kích điện, thuốc hóa học đánh bắt lươn khiến loài thủy sản có giá trị dinh dưỡng cao này đang đứng trước nguy cơ tận diệt.
Thợ đánh lươn Nguyễn Văn Tình phết mồi vào tơi chuẩn bị một đêm đặt bẫy Vài năm trở lại đây, cùng với việc sử dụng thuốc trừ sâu tùy tiện, vô tội vạ khiến cá tôm, lươn đồng suy giảm nghiêm trọng, chẳng thể sản xuất, thì còn có một số người dùng chích điện, thuốc hóa học đánh bắt khiến loài thủy sản này ngày một bị tuyệt chủng.
So với các loại như hến, tôm đồng, cua đồng, thịt lươn là loại thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao nhất. Đặt xong hơn 100 ống trúm thì trời đã tối mịt. Theo Đông y, lươn có tác dụng bổ dưỡng khí huyết, tiêu trừ phong thấp, có thể chữa được bệnh suy dinh dưỡng, kiết lị, đau nhức xương sống, trĩ nội, thấp khớp. Trong bộ quần áo lấm lem bùn đất, sương đêm, những người thợ đánh bắt lươn ngồi co ro, xuýt xoa.
Theo Loan đây là loại thức ăn lươn đồng rất thích, cua nướng lên thơm nức trộn với giun băm nhuyễn tanh nồng tạo thành mồi nhử mà không một con lươn nào có thể cưỡng lại được. Đây là cánh đồng nhiều phù sa, thức ăn dồi dào nên lươn sinh sống rất nhiều. Theo Loan thì loại này nhẹ, tiện lợi chuyển di, bền nhưng lại không “sát” lươn bằng trúm làm bằng ống tre.
“Cá chết vì đăng, lươn chết vì mồi”, chúng nghe mùi là sẽ kéo nhau chui vào, có trúm đến cả chục con, bắt mãi không hết” - Loan hí hửng khoe
Đặc sản lươn đồng xứ Nghệ đã vang nổi khắp nơi trong cả nước, ngay cả những Việt kiều xa quê hương đến mấy chục năm, mỗi lần có dịp về thăm quê đều nằng nặc đòi người thân dắt đi ăn cháo lươn, súp lươn. Thành thử, thịt lươn luôn được chọn lọc là thức ăn bổ dưỡng cho người bệnh, người già và trẻ nhỏ.
Nguyễn Đình Khoa (26 tuổi) đi cùng chúng tôi giải thích: “Nếu đặt trúm cạn quá, lươn sẽ không chui vào, còn sâu dưới lớp bùn thì mùi thức ăn không phát tán ra xa để dỗ ngon dỗ ngọt chúng đến.
Hiện nay tre nứa trong làng cũng hiếm nên một số người nảy ra quan điểm dùng ống nhựa PVC làm trúm lươn.
Nghề bắt lươn không cần vốn, chỉ tốn công và sức. Lươn không chỉ là món đặc sản của người Nghệ An mà hiện đã có mặt tại các thành thị lớn như Hà Nội, TPHCM, Đà Nẵng. Trời vừa chập tối, chúng tôi leo lên chiếc xe chở đầy ống trúm tiến thẳng ra cánh đồng Cồn Sim, nơi được xem “vựa” lươn của xã Quỳnh Tân (Quỳnh Lưu). Loan được bố truyền nghề cho từ nhỏ, nên khi mới 10 tuổi đầu cậu đã biết đặt trúm bắt lươn, trở nên một “sát thủ” có tiếng trong làng.
Đã từ lâu, nói về mảnh đất xứ Nghệ, người ta thường nhắc đến món đặc sản lươn đồng. Lái buôn không chỉ tìm mua lươn để nhập cho các nhà hàng trong tỉnh mà còn xuất ra Hà Nội, Hải Phòng, vào tận Đà Nẵng, TP. Con lươn cũng tinh khôn lắm nên cần phải có kinh nghiệm, kỹ thuật mới bắt được chúng”.
Phương tiện bắt lươn là những ống tre có lóng dài khoảng một mét, rỗng ruột, đường kính từ 6 - 7cm. Ông Trần Văn Đoàn (bố Loan) cho hay ngày trước khi xong mùa vụ, rảnh rỗi người ta đi đặt trúm bắt lươn để làm thức ăn, nhiều thì đem ra chợ quê bán lấy tiền đong gạo. Lươn đồng ngày càng hiếm, người đi đánh lại đông nên một đêm kiếm được vài ba trăm ngàn là may mắn lắm rồi”. Là nơi cho loài lươn ngụ cư, sinh sản, nên nơi đây được xem là “vựa” lươn của tỉnh Nghệ An.
Hồ Chí Minh. Ngoại giả, để không bị thất lạc ống trúm, thợ đánh bắt lươn phải có một trí nhớ sạch cũng như cách bố trí “sơ đồ” chỗ đặt một cách hợp lý.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét